استاندارد ایزو 10373 یا ISO/IEC 10373 یک مجموعه چندبخشی از روشهای آزمون آزمایشگاهی است که برای سنجش انطباق انواع کارتهای شناسایی (نوار مغناطیسی، تراشهدار تماسی، بدونتماس، حافظه نوری و …) و دستگاههای مرتبط با الزامات فناوریِ پایه آنها تدوین شده است. این سری خودش حدّ قبولی تعیین نمیکند؛ بلکه آزمونهای مکانیکی، الکتریکی و RF را بهصورت تکرارپذیر مشخص میکند تا سازندگان کارت، آزمایشگاههای مستقل و خریداران بتوانند دوام، سازگاری و قابلیت تعامل کارتها و پایانهها را تأیید کنند. جدیدترین نسخه در فوریه ۲۰۲۵ (قسمت 6) منتشر شده است و در مجموع دستکم ۹ بخش فعال را پوشش میدهد.
۱. هدف و دامنه سری ISO/IEC 10373
-
دامنه اصلی: آزمون ویژگیهای فیزیکی، الکتریکی و عملکردی کارتها مطابق ISO/IEC 7810 (ابعاد کارت) و فناوریهای مکمل نظیر 7816، 14443، 15693 و 17839.
-
جامعه هدف: تولیدکنندگان کارت و پایانه، آزمایشگاههای صدور گزارش آزمون، نهادهای صدور گواهی و خریداران عمده (بانک، دولت، حملونقل).
-
ماهیت استاندارد: «روش آزمون» است؛ معیار پذیرش در استانداردهای فناوریِ پایه یا مشخصات سفارشدهنده تعیین میشود.
۲. ساختار و بخشهای کلیدی ایزو 10373
| بخش | عنوان | تمرکز فناوری | آخرین ویرایش |
|---|---|---|---|
| 10373‑1 | General characteristics | آزمونهای مکانیکی/محیطی عمومی (خمشی، حرارتی، چسبندگی لایهها) | 2020 + اصلاحیه 2023 |
| 10373‑2 | Cards with magnetic stripes | کیفیت ضبط/خواندن نوار مغناطیسی | 2015 |
| 10373‑3 | IC cards with contacts | آزمون تماسهای الکتریکی و پروتکل ISO/IEC 7816‑3 | 2018 |
| 10373‑5 | Optical memory cards | دوام و صحت خواندن/نوشتن حافظه نوری | 2014 |
| 10373‑6 | Contactless proximity objects | آزمون RF کارتها و پایانههای ISO/IEC 14443 | 2025 (ویرایش 5) |
| 10373‑7 | Contactless vicinity objects | آزمون کارتهای ISO/IEC 15693 (بُرد بلند) | 2019 |
| 10373‑8 | USB‑ICC (غالباً با ISO/IEC 7816‑12) | روش ارزیابی کارتهای مبتنی بر USB | 2011 |
| 10373‑9 | Holographic/optical memory (روش هولوگرافیک) | آزمون کارتهای حافظه نوری هولوگرافیک | 2011 |
فهرست رسمی سری و وضعیت انتشار در کاتالوگ ICS 35.240.15 و مستند Card Testing International نیز آمده است.
۳. نمونه آزمونهای رایج ایزو 10373
آزمونهای فیزیکی (بخش 1)
-
خمشی دینامیکی: کارت در دمای مرجع چند هزار بار خم میشود تا ترک یا جدایش لایهها شناسایی شود.
-
کشش لایه لمینیت/آزمون Peel: استحکام چسبندگی بین لایه PVC و هسته ارزیابی میگردد.
آزمونهای مغناطیسی (بخش 2)
-
دامنه سیگنال خوانش و پهنای بیت روی نوار با میدان کم/زیاد آزمون میشود.
آزمونهای تراشه تماسی (بخش 3)
-
Voltage spike و Clock frequency tolerance برای اطمینان از تابآوری در پایانههای مختلف.
آزمونهای بدون تماس (بخش 6 و 7)
-
توان برد تغذیه (PICC‑PCD)، حساسیت میدان و تداخل فرکانسی در 13٫56 MHz یا 26٫48 MHz سنجیده میشود. نسخه 2025 بخش 6، مدیریت پویای توان را با الزامات جدید همسان کرده است.
۴. روند انطباق و گواهی
-
نمونهبرداری و پیشآزمون داخلی با تجهیزات مرجع (خمشی، RF coil، تحلیلگر منطق).
-
ارسال به آزمایشگاه ثالث (ISO 17025) برای اجرای روشهای 10373 و صدور گزارش.
-
ارجاع معیار قبولی به استاندارد پایه (مثلاً ISO/IEC 7816 برای کارت هوشمند یا مشخصات بانک مرکزی).
-
ادعای «کارت مطابق استاندارد پایه و آزمون 10373»—گواهی ایزو 10373 بهطور مستقل صادر نمیشود، ولی گزارش آزمون پیشنیاز بسیاری از برنامههای صدور نشان انطباق (Visa, MasterCard, …) است.
۵. مزایا و کاربردها
-
اطمینان از دوام کارت در چرخه عمر 5+ ساله (کیف پول، دستگاه خودپرداز، گیت حملونقل).
-
کاهش خطاهای تبادل داده بین کارت و پایانه چندفروشندهای بهدلیل آزمونهای پروتکلی دقیق.
-
پشتیبانی از طرحهای امنیتی و ضدتقلب از طریق آزمون ویژگیهای ضدجعل (UV، هولوگرام).
۶. پرسشهای متداول ایزو 10373
| سؤال | پاسخ کوتاه | مرجع |
|---|---|---|
| آیا میتوان «گواهینامه ISO 10373» گرفت؟ | ایزو 10373 صرفاً روش آزمون است؛ گزارش آزمایش را میگیرید، ولی برچسب انطباق به استاندارد پایه تعلق دارد. | Cardtest |
| هر چند وقت یکبار باید آزمون تکرار شود؟ | رایج است در تغییر مواد یا خط تولید و سپس بهصورت دورهای (مثلاً سالانه) نمونههایی آزمون شوند. | mmc |
| تفاوت 10373‑6 و 10373‑7 چیست؟ | 6 برای کارتهای «Proximity» (حدود 0–10 cm، ISO 14443) و 7 برای کارتهای «Vicinity» (تا 1 m، ISO 15693) است. | ISO |
جمعبندی ایزو 10373
سری ایزو 10373 یا ISO/IEC 10373 ستون فقرات آزمونهای تطابق کارتهای شناسایی در سراسر جهان است؛ با ارائه پروتکلهای آزمون یکپارچه، تضمین میکند که کارتها و دستگاهها صرفنظر از سازنده، در شرایط واقعی قابل اعتماد و سازگار باقی بمانند.