برای «تجهیزات دریایی» در اتحادیهٔ اروپا، هدف شما «نشان سکان» یا همان Wheel Mark است، نه CE برای تجهیزات دریایی. مبنای حقوقی «دستورالعمل ۲۰۱۴/۹۰/EU» موسوم به MED و «مقررات اجرایی کمیسیون» است که هر سال یا دو سال یک بار فهرست اقلام و استانداردهای آزمون را بهروز میکند. بدون Wheel Mark، نصب روی کشتیهای با پرچم اتحادیه مجاز نیست مگر در شرایط استثنایی و موقت.
- MED چیست و چرا «Wheel Mark» نه «CE»؟
- دامنهٔ شمول دستورالعمل ۲۰۱۴/۹۰/EU
- معماری قانونگذاری: دستورالعمل + مقررات اجرایی
- چه کشتیهایی متعهدند؟
- بازیگران و مسئولیتها در CE برای تجهیزات دریایی
- مسیرهای ارزیابی انطباق (Modules)
- Wheel Mark چگونه درج میشود؟
- اسناد اجباری
- فهرست اقلام و بهروزرسانیهای سالانه
- شرایط استثنایی و گذار
- نقشهٔ راه اجرایی برای تولیدکنندگان
- نکات کلیدی برای مالکان و یاردها
- خطاهای پرتکرار و راهحل
- جمعبندی اخذ CE برای تجهیزات دریایی
MED چیست و چرا «Wheel Mark» نه «CE»؟
MED 2014/90/EU چارچوب واحدی برای تأیید نوع و کنترل تولید تجهیزات دریایی میدهد و بهجای CE از «نشان سکان» استفاده میکند. این نشان اعلام انطباق با الزامات و آزمونهای رجوعدادهشده به ابزارهای بینالمللی IMO مثل SOLAS و MARPOL است. سازوکار، گردش آزاد کالا را تضمین و ایمنی دریایی را تقویت میکند.
دامنهٔ شمول دستورالعمل ۲۰۱۴/۹۰/EU
مد تجهیزات الزامآور برای اقلامی است که در «پیوست» مقررات اجرایی فهرست میشوند؛ مثل وسایل نجات، سامانههای کشف و اعلام حریق، تجهیزات ناوبری و ارتباطی، سازهها و مصالح با الزامات ضدحریق، و اقلام مرتبط با سوخترسانی ایمن. این فهرست در مقررات اجرایی اخیر 2025/1533 بهروزرسانی شده است و اقلام جدید و استانداردهای اصلاحشده را مشخص میکند.
معماری قانونگذاری: دستورالعمل + مقررات اجرایی
خود دستورالعمل اصول و نقشها را تعیین میکند. جزئیات فنی و فهرست اقلام در «مقررات اجرایی» میآید که آخرین نسخهٔ لازمالاجرا در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵، «(EU) 2025/1533» است و نسخهٔ 2024/1975 را نسخ کرده است. این مقررات لینک هر قلم MED به مقررات و مصوبات IMO و استانداردهای آزمون را تعیین میکند و دورههای گذار برای اقلام تازهاضافه را هم اعلام میکند.
چه کشتیهایی متعهدند؟
نصب تجهیزات مشمول MED روی کشتیهایی که تحت پرچم کشورهای عضو اتحادیه ثبت شدهاند باید Wheel Mark داشته باشد. بسیاری از کشورهای منطقهٔ EEA و برخی پرچمهای همسو نیز این الزام را در نظام ملی ضمیمه کردهاند.
بازیگران و مسئولیتها در CE برای تجهیزات دریایی
سازنده باید ارزیابی انطباق را با مشارکت «نهاد اعلانی» انجام دهد، «اظهارنامهٔ انطباق اتحادیه» صادر کند، و سپس Wheel Mark را با شناسهٔ نهاد و سال نصب کند. واردکننده/توزیعکننده باید وجود نشان و مدارک را پیش از عرضه کنترل کند و اسناد را برای دورهٔ مقرر نگه دارد. مراجع دریایی ملی بر بازار نظارت میکنند و میتوانند در صورت خطر یا عدم انطباق اقدام کنند.
مسیرهای ارزیابی انطباق (Modules)
ساختار ماژولها با قواعد اتحادیه همتراز است. برای اکثر اقلام MED ترکیبهای زیر دیده میشود:
- B + D: آزمون نوع اتحادیه + تضمین کیفیت تولید.
- B + E: آزمون نوع + تضمین کیفیت محصول.
- B + F: آزمون نوع + تأیید محصول/دسته.
- G: تأیید واحد برای اقلام یگانه یا پیچیده.
انتخاب ماژول در «فهرست اقلام» هر ردیف تعیین و در گواهی NB درج میشود.
Wheel Mark چگونه درج میشود؟
نشان سکان باید روی خود محصول یا پلاک داده یا بستهبندیِ استریل بهصورت «قابلرویت، خوانا و پاکنشدنی» درج شود. کنار علامت، شناسهٔ چهاررقمی نهاد اعلانی که در مرحلهٔ کنترل تولید دخیل بوده و سال درج میشود. استفاده از علائم مشابه که موجب اشتباه شود ممنوع است.
اسناد اجباری
پروندهٔ فنی باید طراحی، استانداردهای اعمالشده، گزارشهای آزمون مطابق مقررات اجرایی جاری، کنترلهای تولید و دستورالعملهای کاربری را پوشش دهد. اظهارنامهٔ انطباق اتحادیه باید بهروز و در دسترس مراجع باشد. نگهداری اسناد و گواهیها حداقل ۱۰ سال پس از نصب آخرین Wheel Mark یا برابر با عمر مورد انتظار قلم باید ادامه یابد؛ هر کدام طولانیتر باشد.
فهرست اقلام و بهروزرسانیهای سالانه
فهرست اقلام MED و استانداردهای آزمون هر چند وقت یکبار با «مقررات اجرایی» بهروزرسانی میشود تا با مصوبات جدید IMO همگام بماند. نمونهٔ اخیر: اجرای 2025/1533 و جابجایی یا اضافهشدن ردیفها از جمله زیرردههای مرتبط با GNSS و شیلنگهای انعطافپذیر سوختهای الکلی. پیام عملی: قبل از هر پروژه، ردیف MED مربوط به قلم خود را از آخرین پیوست استخراج کنید و استاندارد آزمون فعلی را مبنا بگیرید.
شرایط استثنایی و گذار
قانون اجازه میدهد در بنادر خارج از اتحادیه و در نبود محصول Wheel Mark، بهصورت استثنایی از تجهیزات جایگزین استفاده شود، اما این شرایط سختگیرانه و موقت است. همچنین مقررات اجرایی برای اقلام تازهاضافه، دورههای گذار تعیین میکند تا انبار و زنجیرهٔ تأمین فرصت تطبیق داشته باشد. متن 2025/1533 تاریخهای کاربرد و امکان تداوم عرضهٔ اقلامِ پیشاپیش منطبق با الزامات ملی را مشخص کرده است.
نقشهٔ راه اجرایی برای تولیدکنندگان
- ۱) بررسی دامنه: از پیوستِ آخرین «مقررات اجرایی» ردیف دقیق قلم خود را بیابید. آیتم MED، ارجاعهای SOLAS/MARPOL/IMO و استاندارد آزمون در همان ردیف آمده است.
- ۲) انتخاب ماژول: بر اساس ردیف پیوست، مسیر B+D یا B+E یا B+F یا G را با یک «نهاد اعلانی» مورد تأیید هماهنگ کنید. زمانبندی آزمون نوع، ممیزی سیستم کیفیت یا تأیید دسته را جلوتر رزرو کنید.
- ۳) پروندهٔ فنی: نقشهها، مواد، روشهای جوش/پوشش، محاسبات، گزارشهای آزمون طبق استانداردهای ذکرشده، رویههای کنترل تولید، IFU و برچسبگذاری را کامل کنید. مطمئن شوید نسخهٔ استانداردها مطابق آخرین مقررات اجرایی است.
- ۴) ارزیابی انطباق: آزمون نوع را نزد NB بگذرانید. برای B+D/E، ممیزی سیستم کیفیت تولید و نظارت دورهای را بپذیرید. برای B+F، کنترل دسته/محصول را طبق برنامهٔ NB انجام دهید. برای G، تأیید واحد بگیرید.
- ۵) اظهارنامه و علامتگذاری: پس از انطباق، EU DoC صادر کنید و Wheel Mark را با شناسهٔ NB و سال درج کنید. اطمینان حاصل کنید که فقط در دورهٔ اعتبار گواهی، محصول با نشان تولید و عرضه شود.
- ۶) بازارپسینی و پایش تغییرات: تغییرات استاندارد یا ردیف MED را رصد کنید. هر بهروزرسانی IMO یا مقررات اجرایی میتواند آزمون یا کارایی موردنیاز را تغییر دهد. برنامهٔ بازبینی مستمر و بازگواهی را تنظیم کنید.
نکات کلیدی برای مالکان و یاردها
- نصب روی کشتیهای با پرچم اتحادیه فقط با Wheel Mark مجاز است. قبل از خرید، شمارهٔ آیتم MED، شناسهٔ NB و تطابق با آخرین مقررات اجرایی را چک کنید.
- در تغییر پرچم به پرچم اتحادیه، تجهیزات فاقد Wheel Mark باید تعویض یا بهعنوان معادل پذیرفته شوند که فرایند و ارزیابی جداگانه دارد. زمانبندی تبدیل پرچم را با این ریسک همتراز کنید.
- کنترل مدارک روی کشتی مهم است: EU DoC، گواهیهای NB، و برچسبگذاری صحیح باید در دسترس بازرسان باشد.
خطاهای پرتکرار و راهحل
- اشتباه گرفتن CE با Wheel Mark: MED از CE استفاده نمیکند. هر قلم باید Wheel Mark داشته باشد. در اسناد و مارکینگ دقت کنید.
- استناد به نسخهٔ قدیمی پیوست: فهرست اقلام و استانداردهای آزمون با مقررات اجرایی جدید تغییر میکند. قبل از هر سفارش یا آزمون، نسخهٔ جاری را بررسی کنید.
- نادیده گرفتن دورهٔ اعتبار گواهی: تولید و مارکگذاری فقط در محدودهٔ اعتبار گواهی NB مجاز است. خارج از اعتبار، مارکگذاری ممنوع است.
- پروندهٔ فنی ناکامل: گزارشهای آزمون مبتنی بر استانداردهای ذکرشده در ردیف MED باید کامل و قابل ردیابی باشد. نبودِ مستندات تعلیق یا رد گواهی را بهدنبال دارد.
جمعبندی اخذ CE برای تجهیزات دریایی
برای موفقیت در بازار اتحادیه، از واژگان درست شروع کنید: هدف شما Wheel Mark زیر MED است. مسیر را اینگونه کوتاه کنید: ۱) ردیف MED را در آخرین مقررات اجرایی بیابید. ۲) ماژول ارزیابی را با NB ببندید. ۳) آزمون نوع و سیستم کیفیت تولید را طبق همان ردیف انجام دهید. ۴) EU DoC صادر کنید و Wheel Mark را با شناسهٔ NB و سال نصب کنید. ۵) بهروزرسانیهای مقررات اجرایی را پیوسته دنبال کنید. این رویکرد ریسک عدم انطباق را کاهش میدهد و با الزامات ایمنی دریایی و تجارت آزاد در اتحادیه منطبق است.
منابع رسمی و کاربردی برای پیگیری:
- متن کنسولیدهٔ MED در EUR-Lex. EUR-Lex
- متن PDF رسمی دستورالعمل. EUR-Lex
- معرفی و نقش نهادهای اعلانی در MED توسط EMSA. emsa.europa.eu
- مقررات اجرایی جاری: (EU) 2025/1533 و 2023/1667 در EUR-Lex. EUR-Lex+1
- راهنمای فنی و نگهداری اسناد و نشانهگذاری. Legislation.gov.uk+1