این مقاله درباره «مقرره (EU) 2016/424 — دریافت/نصب نشان CE برای تأسیسات کابلی» است؛ ویرایشی کاربردی برای تولیدکنندگان اجزا و زیربخشها، بهرهبرداران و مشاوران. نکتهٔ نخست: بر خلاف برداشت رایج، این سند «مقرره» است نه «دستورالعمل» و از ۲۱ آوریل ۲۰۱۸ لازمالاجرا شده و جایگزین دستورالعمل 2000/9/EC شده است. مقرره بهطور مستقیم در همهٔ کشورهای عضو اعمال میشود و از تفسیر متفاوت ملی جلوگیری میکند.
- دامنهٔ شمول CE برای تأسیسات کابلی: چه چیزهایی زیر چتر 2016/424 قرار میگیرند؟
- منطق CE در این حوزه
- بازیگران و مسئولیتها در دستورالعمل (EU) 2016/424
- مسیرهای ارزیابی انطباق (Modules) دستورالعمل (EU) 2016/424
- الزامات اساسی: پیوست II
- CE چگونه نصب میشود؟
- استانداردهای هماهنگ و بهروزرسانیها
- گامهای عملی اخذ CE برای یک جزء ایمنی یا زیربخش
- تفاوت CE برای «تأسیسات» با «اجزا»
- اشتباهات پرتکرار و راههای پیشگیری
- جمعبندی CE برای تأسیسات کابلی
دامنهٔ شمول CE برای تأسیسات کابلی: چه چیزهایی زیر چتر 2016/424 قرار میگیرند؟
مقرره برای «تأسیسات کابلی طراحیشده برای حمل مسافر» اعمال میشود: سیستمهای فریکولار، تلهکابینها و گوندولاها، صندلیبرها، و درگلیفتها. کشش توسط کابل و کارکرد حمل مسافر معیار اصلی پوشش است. برخی موارد خارج از دامنهاند، مثل آسانسورهای موضوع دستورالعمل 2014/33/EU، تاسیسات تاریخی بدون تغییر اساسی پیش از ۱۹۸۶، و برخی تأسیسات کابلی روی آب.
مقرره سه «سطح» موضوعی را پوشش میدهد:
- تأسیسات کابلی بهعنوان کل سیستم هنگام برنامهریزی، ساخت و ورود به سرویس زیر نظارت و مجوز ملی قرار میگیرند.
- زیربخشها (Subsystems) و اجزای ایمنی (Safety Components) هنگام عرضه در بازار تابع الزامات اتحادیه و فرآیند تأیید انطباق و CE هستند. هدف مقرره، تضمین گردش آزاد این اقلام در بازار داخلی اتحادیه است.
منطق CE در این حوزه
برای زیربخشها و اجزای ایمنی، نشان CE اعلام عمومی سازنده است مبنی بر انطباق با «الزامات اساسی» پیوست II مقرره. رعایت استانداردهای هماهنگ منتشرشده در ژورنال رسمی اتحادیه، «امارهٔ انطباق» میآورد. پس مسیر کار معمولاً این است: شناسایی الزامات اساسی مرتبط، انتخاب استانداردهای هماهنگ، اجرای ارزیابی انطباق با مشارکت یک نهاد اعلانی (Notified Body)، تهیهٔ اظهارنامهٔ انطباق اتحادیه (EU DoC) و نصب CE.
بازیگران و مسئولیتها در دستورالعمل (EU) 2016/424
سازنده باید طراحی/ساخت را مطابق پیوست II انجام دهد، پروندهٔ فنی و EU DoC را تهیه و بهروز نگه دارد، و اطمینان یابد محصول با دستورالعملهای ایمنی و اطلاعات لازم به زبان قابلفهم کاربر عرضه میشود. واردکننده و توزیعکننده باید پیش از عرضه بررسی کنند که CE نصب شده و DoC و مستندات همراه موجود است و در صورت شبههٔ عدم انطباق اقدام اصلاحی یا اطلاعرسانی کنند.
مسیرهای ارزیابی انطباق (Modules) دستورالعمل (EU) 2016/424
پیش از عرضهٔ هر زیربخش یا جزء ایمنی، سازنده باید یکی از مسیرهای زیر را انتخاب کند. این ساختار با «تصمیم 768/2008/EC» هماهنگ است و در متن مقرره آمده است:
- Module B + D: آزمون نوع اتحادیه اروپایی (EU-type examination) بر مبنای «نوع تولیدی» در پیوست III، سپس تطابق با نوع بر پایهٔ تضمین کیفیت فرآیند تولید پیوست IV (Module D).
- Module B + F: آزمون نوع + «تأیید زیربخش/جزء ایمنی» پیوست V (Module F).
- Module G: «تأیید واحد» برای اقلام یکتای پیچیده پیوست VI.
- Module H1: «تضمین کیفیت کامل بهعلاوه بررسی طراحی» برای سازندگان با سیستم کیفیت بالغ پیوست VII.
انتخاب ماژول تابع ریسک، پیچیدگی، تیراژ و بلوغ سیستم کیفیت است. برای مجموعههای تکرارشونده با تولید پایدار، B+D رایج است؛ برای موارد سفارشی یا تکنمونه، G یا H1 منطقیتر است. مدارک و مکاتبات مربوط به ماژول باید در زبان پذیرفتهشده توسط نهاد اعلانی انجام شود.
الزامات اساسی: پیوست II
پیوست II چهارچوب ایمنی از طراحی تا بهرهبرداری نخستین را تعیین میکند: یکپارچگی سازه و مهندسی زمین، کابلها و اتصالات، سامانههای کشش و ترمز، کنترلها و مدارهای ایمنی، ارتباطات، حفاظت در برابر صاعقه، و تجهیزات نجات ثابت و سیار. رعایت این الزامات باید در تحلیل ایمنی و مستندات فنی نشان داده شود.
CE چگونه نصب میشود؟
پس از تکمیل ارزیابی انطباق و صدور گواهیهای لازم، سازنده:
- EU DoC را طبق قالب پیوست IX تنظیم و بهروز نگه میدارد.
- نشان CE را «قابلرویت، خوانا و پاکنشدنی» روی خود جزء/زیربخش یا پلاک داده نصب میکند؛ اگر امکانپذیر نبود روی بستهبندی و مدارک همراه.
- اگر نهاد اعلانی در کنترل تولید نقش دارد، کد شناسایی نهاد کنار CE میآید.
- مستندات را طبق دورههای مقرر نگهداری و به مراجع نظارتی ارائه میکند.
استانداردهای هماهنگ و بهروزرسانیها
کمیسیون اروپا بهطور دورهای فهرست استانداردهای هماهنگِ پشتیبان مقرره (EU) 2016/424 را منتشر میکند. رجوع به این فهرست باعث اطمینان از «نسخهٔ جاری» استانداردها میشود؛ آخرین تصمیم اجرایی در ژانویهٔ ۲۰۲۴ منتشر شده است. توصیه میشود از طریق خوراک خبری (RSS) صفحهٔ رسمی «Cableway installations» پیگیری انجام گیرد تا بهمحض بهروزرسانی، طراحی و DoC هم بهروز شود.
نکتهٔ سیستمی: نسخهٔ ۲۰۲۲ «راهنمای آبی» (Blue Guide) اصول مشترک قوانین محصول اتحادیه را توضیح میدهد: مسئولیت نگهداری DoC، عناصر محتوایی آن، و تعامل نقشها. در پروژههای چندساله، تکیه بر این راهنما برای یکپارچگی فرآیند CE ضروری است.
گامهای عملی اخذ CE برای یک جزء ایمنی یا زیربخش
۱) تعریف صحیح محصول: تعیین کنید آیتم شما «جزء ایمنی» است یا «زیربخش». این بر ماژولها، تستها و حد دامنهٔ DoC اثر میگذارد.
۲) ترسیم الزامات اساسی: ماتریسی بسازید که هر بندِ مرتبط از پیوست II را به ویژگی طراحی، محاسبات، آزمونها و کنترل کیفیت نگاشت میکند.
۳) انتخاب استانداردهای هماهنگ: از فهرست رسمی کمیسیون نسخههای معتبر EN را انتخاب کنید تا «امارهٔ انطباق» داشته باشید و هزینهٔ ممیزی کاهش یابد.
۴) انتخاب ماژول ارزیابی: با توجه به ریسک و تیراژ، یکی از B+D، B+F، G یا H1 را با نهاد اعلانی توافق کنید. برای تولید سری پایدار، B+D معمولاً اقتصادیتر است.
۵) پروندهٔ فنی: نقشهها، محاسبات استحکام و خستگی، تحلیلهای FMEA/FTA، گزارشهای آزمون کابل و ترمز، نرمافزارهای ایمنی و الگوریتمهای کنترل، نتایج EMC و محیطی، دستورالعمل نصب/بهرهبرداری/نگهداری، و شواهد ردیابی مواد. زبان باید مورد پذیرش نهاد اعلانی باشد.
۶) ممیزی/آزمایش توسط نهاد اعلانی: براساس ماژول، ممیزی سیستم کیفیت تولید یا تأیید نمونه/واحد انجام میشود. عدم انطباقها باید رفع و مستند شود.
۷) EU DoC و نشان CE: پس از انطباق، DoC صادر و CE نصب میشود؛ توزیعکننده پیش از عرضه باید وجود CE و DoC را کنترل کند.
۸) نگهداری و بازارپسینی: پایش تغییرات استانداردها و قوانین، ردیابی سری ساخت، و همکاری با نهادهای نظارتی برای اقدام اصلاحی احتمالی.
تفاوت CE برای «تأسیسات» با «اجزا»
نشان CE روی زیربخشها و اجزای ایمنی نصب میشود. اما «تأسیسات کابلی» در مقام یک کل، تحت فرایند مجوز ملی برای ورود به سرویس قرار میگیرد که باید بر اساس تحلیل ایمنی و گزارش ایمنی انجام شود. دولت عضو مسئول تدوین سازوکار صدور مجوز، با این قید که موانعی بر گردش آزاد زیربخشها و اجزای دارای CE ایجاد نکند. بنابراین برنامهٔ پروژه باید دو خط کار موازی داشته باشد: مسیر CE برای اقلام، و مسیر مجوز برای تأسیسات.
اشتباهات پرتکرار و راههای پیشگیری
- اطلاق نادرست طبقهٔ محصول: برخی اقلام عملکردی را «جزء ایمنی» تلقی نمیکنند و بعداً در ممیزی رد میشوند. از همان ابتدا با ارجاع به تحلیل ایمنی تأسیسات، اقلام «ایمنیبحران» را تعیین کنید.
- استانداردهای منقضی: استناد به نسخهٔ قدیمی EN باعث تعلیق گواهی میشود. فهرست هماهنگِ ژورنال رسمی را رصد کنید.
- خلأ در مستندات نرمافزار ایمنی: سامانههای کنترل و مدارهای ایمنی باید شواهد طراحی، اعتبارسنجی و مدیریت پیکربندی ارائه دهند. این مورد در الزامات اساسی تصریح شده است.
- غفلت از الزامات زبان و نشانهگذاری: دستورالعملها و علائم ایمنی باید به زبان قابلفهم کاربر در کشور مقصد باشد و CE بهصورت خوانا و پاکنشدنی نصب شود.
جمعبندی CE برای تأسیسات کابلی
۱) تأیید دامنهٔ شمول بر اساس 2016/424 و تمایز «اجزا/زیربخشها» از «کل تأسیسات». ۲) نگاشت الزامهای پیوست II به طراحی و آزمون. ۳) انتخاب استانداردهای هماهنگ منتشرشده. ۴) توافق ماژول ارزیابی با نهاد اعلانی. ۵) تکمیل پروندهٔ فنی، ممیزی و صدور DoC. ۶) نصب CE و برنامهٔ بازارپسینی. این ساختار مطابق متن مقرره، اصول کلی CE در مقرره 765/2008 و راهنمای آبی 2022 است. برای جزئیات رسمیِ متن قانون و پیوستها به نسخهٔ EUR-Lex مراجعه کنید.
پینوشت منابع رسمی برای پیگیری:
- متن کنسولیدهٔ «Regulation (EU) 2016/424» و پیوستها در EUR-Lex. EUR-Lex
- صفحهٔ «Cableway installations» کمیسیون و آخرین ارجاعات استانداردهای هماهنگ. Internal Market & SMEs
- «Blue Guide 2022» برای قواعد مشترک CE، نقش بازیگران و محتوای EU DoC. ibf-solutions.com
این نقشهٔ راه، ریسک عدم انطباق و تأخیر ورود به سرویس را کاهش میدهد و همزمان با الزامات بازار داخلی اتحادیه همسوتر است.