استاندارد ایزو 20563 یا ISO 20653:2023 درجههای حفاظت IP را برای تجهیزات الکتریکی خودروهای جادهای تعریف میکند: دامنه، الزامات هر درجه و آزمونهای تأیید. این سند ساختار کد IP، معانی ارقام/حروف، و روشهای آزمون گردوغبار/دسترسی/آب را یکدست میکند. نسخه 2023 ویرایش سوم است و جایگزین 2013 شده.
گسترش شرایط آزمون IPX9K، تشریح روش اندازهگیری نیروی ضربه آب و افزودن تلورانسها؛ همراه با روش بصریسازی با فوم برای کنترل نیروی ضربه.
افزودن جزئیات ستاپ آزمونهای آبی 3، 4 و 4K.
نکتهی مهم: کدهای IP در این استاندارد با IEC 60529 همراستا هستند، بهجز کدهای «K» (مثل 4K/5K/6K/9K) که نیازهای ویژهی خودرویی را پوشش میدهند و در IEC نیامدهاند.
ساختار کد IP در استاندارد ایزو 20563 (خلاصهی معانی)
رقم اول (جامدات/دسترسی): 0 تا 6؛ در ISO 20653، 5K و 6K بهعنوان سطوح خودروییِ مقاومتر تعریف شدهاند.
رقم دوم (آب): 0 تا 9K؛ شامل 4K، 6K و 9K برای فشارهای بالاتر/شرایط شستوشوی پرفشار خودرویی.
حروف اضافی/تکمیلی: A/B/C/D برای نوع دسترسی؛ M/S برای وضعیت حرکت/ایستایی قطعه هنگام آزمون.
مثالها و ترکیبها (مانند IPX5/IPX7 برای کاربرد «دوحالته») در متن استاندارد آمده است.
جدول نگاه سریع به اجزای کد (گزیدهی جدول ۱ استاندارد)
هدف: راستیآزمایی مقاومت در برابر واترجت پرفشارِ داغ از زوایای مختلف.
پارامترهای رایج آزمون (طبق اجراهای آزمایشگاهی منطبق با استاندارد):
دما: تقریباً ۸۰±۵°C
فشار آب: حدود ۸۰ تا ۱۰۰ بار (۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ kPa)
دبی:۱۴ تا ۱۶ لیتر/دقیقه
فاصله نازل تا قطعه:۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر (نمونههای بزرگ: ~175±25 mm)
زوایا:۰°، ۳۰°، ۶۰°، ۹۰°
چرخش میز:۵±۱ rpm؛ ۳۰ ثانیه برای هر زاویه (حداقل ۲ دقیقه برای نمونههای کوچک؛ برای نمونههای بزرگ حداقل ۳ دقیقه با پوشش کامل سطوح) این مقادیر در دستورکار بسیاری از آزمایشگاههای معتبر برای آزمون مطابق ISO 20653 استفاده میشود.
از 2023 به بعد، اندازهگیری نیروی ضربه واترجت و تلورانسهای آن صراحتاً مستندسازی شده و روش Visualization با فوم برای کنترل یکنواختی نیرو اضافه شده است.
نکات طراحی/کیفیت که معمولاً جا میافتند
«K» با IEC یکی نیست: اگر مشتری یا مقرراتگذار «IPX9K» میخواهد، آزمون IEC 60529 (IPX9) کافی نیست و باید طبق ISO 20653 آزمون شود (برعکس نیز صادق است).
درجهها لزوماً همپوشان نیستند: نفوذ واترجت پرفشار (مثلاً IPX9K) با غوطهوری موقت/دائم (IPX7/IPX8) ماهیت متفاوتی دارد؛ استاندارد حتی مثال IPX5/IPX7 بهصورت جداگانه را آورده است—در نتیجه برای کاربردهای ترکیبی، هر دو آزمون را جداگانه بگیرید.
گردوغبارِ خودرویی: برای 5K/6K به ستاپ گردوغبار و جزئیات ذرات (ارجاع به ISO 12103-1 و IEC 60068-2-68) دقت کنید.
شرایط محیطی آزمون/آمادهسازی DUT: الزامات فصل 8 (شرایط جوی، آمادهسازی دستگاه، تلرانسها) را قبل از نمونهسازی نهایی مرور کنید.
«در یک نگاه» (اطلاعات مرجع)
عنوان: Road vehicles — Degrees of protection (IP code) — Protection of electrical equipment against foreign objects, water and access
ویرایش: سوم (۲۰۲۳/۰۸)، جایگزین ۲۰۱۳
کمیته: ISO/TC 22, SC 32 (اجزا و سامانههای الکتریکی/الکترونیکی)
ICS: 43.040.10 (الکتریک/الکترونیک خودرو)
وضعیت: نسخه جاری در کاتالوگ ISO و BSI موجود است.
پرسشهای متداول استاندارد ایزو 20563
تفاوت IPX9 و IPX9K چیست؟ هر دو «واترجت داغِ پرفشار» هستند؛ IPX9 طبق IEC 60529 و IPX9K طبق استاندارد ایزو 20563 (خودرویی). اگر الزام خودرویی دارید، IPX9K را بگیرید.
آیا «K» فقط در استاندارد خودرویی است؟ بله؛ خودِ استاندارد میگوید همه IPها مطابق IEC است جز «K» که ویژه خودروهاست.
در نسخهٔ 2023 چه چیزهایی دقیقاً افزوده شد؟ شرایط و روش IPX9K کاملتر شد (اندازهگیری نیروی ضربه، تلورانسها، روش فوم) و جزئیات ستاپهای ۳/۴/۴K اضافه شد.
