استاندارد ایزو 20562 یا ISO 20562:2014 استانداردی از کمیته ISO/TC 31/SC 9 (سوپاپهای تایرهای تیوبدار و تیوبلس) است که ابعاد تعویضپذیریِ محفظهٔ مغزیِ سوپاپ (ISO core chamber) را برای چهار اندازهٔ شماره 1، 2، 3 و 4 تعیین میکند. هدف این سند، یکسانسازی ابعاد داخلی جایی است که «مغزی سوپاپ» در آن مینشیند تا سازگاری کامل بین مغزیها و بدنهٔ سوپاپها از سازندگان مختلف تضمین شود. نسخهٔ ۲۰۱۴، ویرایش دوم است و نسخهٔ ۲۰۰۴ را لغو و بازنگری فنی کرده (بههمراه نسخهٔ اصلاحی May-2014) و وضعیت کنونی آن در ISO «تأییدشده (90.93)» است.
یک نکتهٔ مهم در متن استاندارد این است که محفظهٔ شمارهٔ 2 (دهانهٔ بزرگ) اساساً برای تایر ماشینآلات کشاورزی، راهسازی/معدن و حتی هواپیمای غیرنظامی بهکار میرود؛ یعنی جایی که دبی و استحکام بالاترِ مجموعهٔ سوپاپ/مغزی لازم است.
استاندارد ایزو 20562 چه چیزی را استاندارد میکند؟
- ابعاد تعویضپذیری محفظهٔ مغزی برای چهار اندازهٔ استاندارد (No.1–No.4)؛ از جمله قطرها/طولهای کلیدی و رواداریها برای نشیمن دقیق مغزی.
- منطقِ سریبندی بهنحوی که مغزیهای سازندگان مختلف، بدون لقی یا فشار بیش از حد، روی سوپاپهای استاندارد بهدرستی آببندی شوند.
- ارجاعات هنجاری به اسناد خانوادهٔ سوپاپ تایر؛ برای مثال ISO 9413 دربارهٔ ابعاد و نامگذاری کلی، بهعنوان سند مکملِ کاربرد و تطبیق. (در نسخهٔ ۲۰۰۴ نیز ارجاع به ISO 9413 آمده است).
دامنهٔ کاربرد: سوپاپهای تایر (تیوبدار/تیوبلس) در خودروهای سبک و سنگین، ماشینآلات خارججاده و هوانوردی غیرنظامی؛ تمرکز استاندارد بر ابعاد داخل بدنهٔ سوپاپ است، نه جنس قطعات یا فشار کاری.
چرا برای طراحان و واحد QC مهم است؟
- تعویضپذیری واقعی (Interchangeability): با رعایت این ابعاد، میتوان مغزیهای استاندارد را روی بدنههای سوپاپ از برندهای گوناگون بهصورت ایمن نصب کرد؛ این یعنی تأمین آسانتر، تعمیر سریعتر و ریسک نشت کمتر.
- کاهش خطای مونتاژ: رواداریهای واحد باعث میشود نشیمن مغزی و سگمنتهای آببندی در یک بازهٔ کنترلشده قرار گیرند و فشار آببندی (seating pressure) به مقدار مطلوب برسد.
- سازگاری کاربردی: برای کاربردهای سنگین (کشاورزی/معدن/هوانوردی)، انتخاب درست core chamber No.2 (large bore) اهمیت ویژه دارد.
تفاوت نسخهٔ ۲۰۱۴ با ۲۰۰۴ (بهزبان ساده)
- گسترهٔ اندازهها: ویرایش ۲۰۰۴ «No.1–No.3» را پوشش میداد؛ در ویرایش دوم (۲۰۱۴) اندازهٔ No.4 نیز اضافه شده و متن بازنگری فنی شده است.
- نسخهٔ اصلاحی (Corrigendum): ISO نسخهٔ تصحیحشدهٔ انگلیسی/فرانسوی در May-2014 منتشر کرده است.
جدول استاندارد ایزو 20562 «در یک نگاه»
| محور | توضیح |
|---|---|
| نام کامل | Tyre valves — ISO core chambers No. 1, No. 2, No. 3 and No. 4 |
| کد و نسخه | ISO 20562:2014 (ویرایش دوم؛ نسخهٔ اصلاحی May-2014) |
| وضعیت | International Standard confirmed (90.93) |
| کمیته | ISO/TC 31/SC 9 — Valves for tube and tubeless tyres |
| ردهبندی ICS | 83.160.01 (تایرها بهطور کلی) |
| دامنه | ابعاد تعویضپذیری محفظهٔ مغزی سوپاپ برای اندازههای No.1–No.4 |
| نمونهٔ کاربرد بارز | Core chamber No.2 (large bore) برای کشاورزی/راهسازی/هوانوردی غیرنظامی |
| اسناد مرتبط | ISO 9413 (ابعاد/نامگذاری سوپاپهای تایر) و سایر اسناد خانوادهٔ تایر/سوپاپ |
منابع جدول: صفحهٔ رسمی ISO و پیشنمایشهای استاندارد.
چکلیست اجرایی برای طراحی/کیفیت
- تطبیق اندازهٔ محفظه با کاربرد: برای کاربردهای فشار/دبی بالا، بررسی No.2 (دهانهٔ بزرگ) در اولویت است.
- استفاده از نقشههای کنترلشدهٔ ابعادی: قطرها/طولها/پخها و رواداریها را طبق ISO 20562 روی نقشهٔ قطعه بیاورید و در نقاط بازرسی QC تعریف کنید.
- هماهنگی با تأمینکنندگان مغزی/سوپاپ: از گواهی انطباق ابعادی براساس ISO 20562 و ISO 9413 بخواهید تا تعویضپذیری تضمین شود.
- آزمونهای نشتی و دوام آببندی: پس از تأیید ابعاد، Leak test و آزمونهای چرخهٔ فشار/دمای سازگار با کاربرد اجرا شود.
پرسشهای پرتکرار استاندارد ایزو 20562
۱) آیا استاندارد ایزو 20562 دربارهٔ جنس سوپاپ یا فشار کاری صحبت میکند؟
خیر؛ تمرکز سند بر ابعاد تعویضپذیری محفظهٔ مغزی است. برای جنبههای دیگر باید به استانداردهای مرتبطِ خانوادهٔ تایر/سوپاپ مراجعه کنید.
۲) آیا لازم است همزمان ISO 9413 را داشته باشم؟
برای نامگذاری، ابعاد کلی و کاربردپذیری رجوع به ISO 9413 توصیه میشود تا تصویر کاملتری از طراحی سوپاپ بهدست آید.
۳) از کجا مطمئن شوم اندازهٔ No.2 برای پروژهام مناسب است؟
اگر با ماشینآلات کشاورزی/راهسازی یا هواگردهای غیرنظامی سروکار دارید، No.2 گزینهٔ معمول است؛ برای سایر خودروها بسته به طراحی، اندازهٔ دیگری ممکن است مناسبتر باشد.
مطالعه پیشنهادی:
- ایزو 20507: استاندارد واژهنامه سرامیکهای پیشرفته
- ایزو 20508: استاندارد اندازهگیری عبوردهی نور مرئی
فهرست منابع
- صفحهٔ رسمی ISO — ISO 20562:2014 (خلاصه، کمیته، ICS، وضعیت تأیید، نسخهٔ اصلاحی). ISO
- متن/پیشنمایش آنلاین ISO OBP — ویرایش دوم ۲۰۱۴ که جایگزین ۲۰۰۴ شده است. ISO
- پیشنمایش PDF از متن استاندارد — توضیح کاربرد محفظهٔ شمارهٔ 2 (large bore). ITeh Standards
- نسخهٔ ۲۰۰۴ (PDF) — پوشش No.1–No.3 و ارجاع به ISO 9413 (برای تطبیق تاریخی). ITeh Standards
- صفحهٔ AFNOR/BS Catalog — تأیید دامنه و سوابق انتشار. boutique.afnor.orgAccuris Standards Store